Environs

Bas Verbruggen 2020 België 17 '
Diep in de auditieve wereld van een verlaten landschap luistert een personage aandachtig naar een donkere toren die zijn omliggende herinneringen absorbeert.

Cast & crew

Awards & selecties

  • CUT TO: GENT 2021
  • Shortscreen 2021
  • Ongezien Kort 2021
11.09.2021 Jannes Callens

KASK-alumnus Bas Verbruggen begint zijn donkere experimentele prent met een minuut en een half lang zwart beeld. Bij aanvang is enkel de klankband raadgever. Door de latente aanwezigheid van dieren heen horen we voetstappen van een enkeling. Alle geluiden lijken ingebed in een grote leegte, een desolaatheid die meteen mysterie opwekt. Een zware poort gaat open en knalt dicht. Een gedaante loopt een trap op. Het beeld doet zijn intrede, maar Verbruggen neemt daarmee geen greintje mysterie weg. Een dor landschap wentelt zich in kille grauwe mist. Een eenzaam dier is op de vlucht. Het intrigerende begin van de film maakt meteen twee speerpunten van de film duidelijk: een essentiële rol voor de klankband en een mysterieuze gelaagdheid in de arena en het beeld.

De schilderachtige portretten van eindeloos boslandschap hebben een paradoxale aantrekkingskracht. Verbruggen begrenst het beeld door een nauw kader, maar onderschrijft daardoor net de ogenschijnlijke grenzeloosheid van het landschap. ‘Environs’ speelt dus met een vorm van negative space, waarbij de kijker wordt uitgedaagd om de ruimte buiten de grenzen van het beeld zelf in te vullen. De filmmaker lijkt zich met zijn film in te schrijven in de traditie van 'het sublieme’, waarbij de grootsheid van de omgeving voor de mens moeilijk rationeel te vatten valt. Het zorgt voor een vorm van negatief plezier, waarbij angst en rationeel onvermogen worden afgewisseld door een bevredigend esthetisch gevoel.

De complexe audiovisuele relatie tussen beeld en geluid is in ‘Environs’ een belangrijk narratief thema.

Een menselijke figuur, volledig in het zwart gekleed, baant zich een weg doorheen een dor bos. De camera houdt afstand, pant nu en dan eens mee, maar blijft stationair. De wind raast auditief harder dan het beeld doet vermoeden. De complexe audiovisuele relatie tussen beeld en geluid is in ‘Environs’ een belangrijk narratief thema.

Een donkere toren stijgt net boven het landschap uit. De blik van de aanwezige koeien lijkt gefixeerd, ze zijn gebiologeerd, terwijl de vogels niet weten waar ze moeten landen. Geen enkele plaats voelt familiair. Het triggert een nomadische houding bij mens en dier. De menselijke figuur neemt zijn tijd om de (auditieve) omgeving in zich op te nemen, maar lijkt daar niet volledig in te slagen. In de verte schuilt een aantrekkingskracht, die auditief zijn aanwezigheid steeds meer laat merken. Hoe dichter de figuur bij de toren komt, hoe meer de tijd-ruimtelijke dimensies van ons menselijk bestaan gaan waggelen. Een ünheimliche mastodont trouwens, die toren, het lijkt wel de zendmast van de openbare omroep.

De film doet nadenken over de plaats van de mens in de natuur. Zien wij de natuur als onze omgeving? Of zijn we er compleet aan vervreemd? De donkere toren is even banaal als afschrikwekkend. Je kan het zien als een dreiging die door de mens gemaakt is, maar waar we als soort compleet van vervreemd zijn. In een tijdperk waarin de mens en menselijke handelingen verantwoordelijk zijn voor talloze destructieve veranderingen aan het aardse klimaat en de atmosfeer lijkt deze boodschap bijzonder relevant. Deze allusie op het Antropoceen is maar één van de ongetwijfeld vele lezingen die Verbruggens film verdient, want ‘Environs’ is even hermetisch als multi-interpretabel.

Bas Verbruggen kreeg eerder al een meer dan terechte eervolle vermelding van de VAF Wildcard-jury. Wie de film in de zaal wil zien kan zijn ogen en oren eind 2021 de kost geven op het kortfilmfestival CUT TO: GENT en tijdens Shortscreen, de kortfilmavond van Kortfilm.be op Offscreen Film Festival in de prachtige Cinema Nova in Brussel.