The Christmas Gift

Cadoul de Craciun

Bogdan Muresanu 2018 Roemenië 20 '
Enkele dagen nadat dictator Ceausescu een opstand bloedig heeft neergeslagen, hoort een vader tot zijn ontzetting wat zijn zoontje aan de kerstman heeft gevraagd.

Bio Regisseur

Awards & selecties

  • Grand Prix Clermont-Ferrand 2019
  • EFA Beste Kortfilm 2019
  • Brussels Short Film Festival 2019
  • Best of Fest PalmSprings 2019
  • Tampere 2019
  • + meer dan 30 internatinoale prijzen
  • + meer dan 50 internationale festivalselecties
09.01.2020 Michiel Philippaerts

We schrijven 20 december 1989, het Roemenië van Ceausescu. Enkele dagen geleden werd in Timisoara een opstand bloedig neergeslagen, en op tv wordt burgerlijke ongehoorzaamheid sterk ontmoedigd. Huisvader Gelu – graatmagere kerstboom onder zijn arm, op weg naar huis – is zich maar al te bewust van het huidige klimaat, maar in tegenstelling tot de kijker heeft hij geen notie van hoe de geschiedenis zich verder zal ontplooien. Hij zet dan ook snel en beleefd een stap opzij wanneer er een patrouillewagen om de hoek komt rollen. Zeker geen argwaan opwekken, want hij is een goede burger.

Binnenshuis is het anders geblazen. Terwijl zijn zoontje de haveloze boom versiert sist vaderlief boos naar de televisieset: dat het hufters zijn. Gelukkig weet moeder zijn aandacht af te leiden naar de brief voor de kerstman die kleine Marius schreef, helemaal alleen! Marius zelf wenst graag een locomotief – “Waarom geen potloden?” – voor zijn moeder vraagt hij een handtas en als de kerstman vaders grootste wens kan inlossen dan wordt het zeker een mooie kerst. Dat het gastje ook letterlijk “de dood van nonkel Nick” (het koosnaampje van Nicolae Ceaucescu) heeft neergepend, verhit de gemoederen.

Als blijkt dat het kleine jongetje het verlanglijstje aangetekend op de post wou steken, barst de bom. In een tijd dat al het briefverkeer nauwlettend in de gaten gehouden wordt door de communistische instanties betekent dit evenveel als de doodstraf voor Gelu.

Een authentiek aanvoelende vertelling die de juiste tools spaarzaam aangrijpt om een heel specifiek moment in de tijd, een angstklimaat, te evoceren.

De afbladerende muurverf geeft geen geheimen prijs, maar voelt juist vertrouwd aan, want Bogdan Muresanu’s ‘The Christmas Gift’ vloeit duidelijk voor uit de Roemeense New Wave. Gelu’s krappe oostblokappartementje, beschenen door vale spaarlampen, herkennen we uit de cinema van Cristian Mungiu ('4 months, 3 week & 2 days'), Cristi Puiu ('The Death of Mister Lazarescu') en Corneliu Porumboiu. De personages worden vaak gefilmd door open deuren; strak vervat in de nauwe kaders van hun omgeving. Het spel van donkere, situationele humor – woeste Gelu die achter zijn ‘onschuldige’ zoontje jaagt door de kamers – voelt rauw aan, en de minutieuze opbouw van spanning is van hetzelfde vakmanschap dat Muresanu’s concullega’s tussen 2005 en 2016 naar internationale bekendheid katapulteerde.

Hoewel de invloeden evident zijn, is het ook niet eerlijk om de film als de zoveelste herkauwing van Sovjetmisère af te doen. Muresanu’s fictie is immers verankerd in persoonlijke, geleefde geschiedenis en niet in de diepzwarte, zielloze idee ervan – en dat verschil is voelbaar. Wat kan neigen naar miserabilisme, keurig verpakt in grauw minimalisme, verandert zo in een authentiek aanvoelende vertelling die de juiste tools spaarzaam aangrijpt om een heel specifiek moment in de tijd, een angstklimaat, te evoceren. En die, minstens even belangrijk, een warme sympathie voor zijn onvolmaakte personages uitdraagt.

Tijdens de aftiteling worden archiefbeelden van de omverwerping van het communistisch regime ingezet als finaal uitroepteken: ze fungeren hier bijna letterlijk als clou van de mop. Die ogenschijnlijk ondubbelzinnige verhouding van de protestbeelden met de voorafgaande plot kan mensen tegen de borst stoten, want waarom de geschiedenis reduceren tot een flauwe pointe? Gelukkig weet Muresanu – net als zijn voorheen genoemde landgenoten – dat er kracht schuilt in humor.

Met deze uiteindelijke toevoeging van historische context werpt hij zo handig het juk van de angst van zich af, al is het niet geheel duidelijk of we de slotscène echt als hoopvol moeten interpreteren. Per slot van rekening lijkt er niet veel veranderd in Roemenië: tussen 2017 en 2019 kwamen honderdduizenden bezorgde burgers op straat tegen een corrupte regering. In schijnbare tegenstrijdigheid verlenen de beelden uit 1989 Muresanu’s kortfilm zo plots een verdomde tijdloosheid. Geen verlossing dus, wél een wrange lach.

3