play

Bab Sebta

Randa Maroufi 2019 Marokko 19 '
Een reeks gereconstrueerde situaties waargenomen bij Ceuta, de Spaanse enclave op Marokkaans grondgebied. Deze site is het toneel van de handel in goederen die tegen verlaagde prijzen worden verkocht.
Top Docs

Awards & selecties

  • Kurzfilm Festival Hamburg 2020
  • Filmfest Dresden 2020
  • Sao Paulo 2020
  • Tampere Film Festival 2020
  • Clermont-Ferrand 2020
  • IFFR 2020
  • Winterthur 2020
  • DOK Leipzig 2019
15.01.2021 Bo Alfaro Decreton

In haar vierde kortfilm installeert Randa Maroufi een re-enactment van de grenscontrole in Ceuta, een enclave tussen Marokko en Spanje. Aangezien er in die regio weinig arbeidskansen zijn en men er informele handel tolereert, verplicht het talrijke (vooral vrouwelijke) smokkelaars tot dagelijkse Sisyphusarbeid. Met wat geluk komt er zo toch nog iets van geld in het laatje, al is het nooit voldoende om zichzelf van deze harde realiteit te kunnen bevrijden.

Maroufi esceneert alles in een gigantische loods en filmt die theatrale uitwerking. Eerst hangen we letterlijk boven de hoofden van zij die aan de grens wachten en de tijd doden door te fitnessen, zich bezig te houden met wat kleine onderhoudswerken aan de wagen, gezelschapsspelletjes te spelen of een dutje te doen. De levens van die wachtenden — waarvan er trouwens ook in het echte leven smokkelaars zijn — staan op pauze voor controle. Dat statische wachten echoot door in Luca Coassins cinematografie: ook al beweegt de camera zich voortdurend op een geduldig tempo voort, en verandert het een enkele keer van perspectief, laat het een verstilde indruk na. Maroufi en Coassin vonden een harmonie in het perspectief, wat van ‘Bab Sebta’ een elegant en gebalanceerd geheel maakt.

Maroufi’s gestileerde mise-en-scene zorgt voor een benadrukking van de kunstmatigheid van grenzen, en zo dus ook de verwrongen machtsstrijd die daarmee gepaard gaat.

Het minimalisme van de vertelstructuur en het camerawerk trekt Maroufi ook door in de decors, al breekt ze daar de deur open naar het absurde door niet op schaal te werken. Zo is een controlepost soms veel kleiner dan het aantal mensen die erdoor gecheckt moeten worden, net om te tonen hoe bizar die strategische plek is. Ook zet ze authentiek, ruw geluidsmateriaal in om de onmiskenbare schoonheid van de beelden te verstoren. Tijdens de rondgang horen we de getuigenis van een douanier, die een inkijk geeft in de structuur van het gebied. Die overwegend zuivere aanpak staat echter niet gelijk met een steriele blik op de feiten. Ze legt haar vertrouwen namelijk volledig in de handen van de mensen die ze filmt en wiens kompanen ze al jarenlang observeert. Zo draagt ze haar werk op aan haar vader die jarenlang douaneambtenaar was.

De strakke lijnen, de netheid en de stilte benadrukken de ostensieve theatraliteit van de enscenering. Het roept beelden van Lars Von Triers ‘Dogville’ op, waar net zoals in ‘Bab Sebta’, via een uitvergrote metafoor de menselijke conditie van naderbij bekeken wordt. Al zorgt Maroufi’s gestileerde mise-en-scene voor een benadrukking van de kunstmatigheid van grenzen, en zo dus ook de verwrongen machtsstrijd die daarmee gepaard gaat. Als “poort naar Europa” is Ceuta een plek waar een barre overlevingsstrijd heerst daar het inkomen van vele families afhangt van het al dan niet over de grens te krijgen van hun handelswaar.

Ook het perspectief van de smokkelaars komt aan bod, waardoor fictie en realiteit aaneen gesoldeerd worden. Door de beide kanten van het verhaal te belichten, creëert de Marokkaanse regisseur een socio-politieke gelaagdheid zoals in Lola Arias’ ‘Teatro de Guerra’ (2018), waarbij militairen van de beide kanten van de Falklandoorlog elkaar treffen in een poging om elkaars leed onderling bloot te leggen en te begrijpen.

Maroufi’s aanpak trekt de complexe realiteit aan de grenzen vacuüm door die in een afgesloten loods te reconstrueren. Deze radicale keuze zorgt ervoor dat het geheel wat meer behapbaar wordt, zonder daarbij de individuele tragediën uit het oog te verliezen. Daarin schuilt net de uniciteit van ‘Bab Sebta’: de film laat je tussen de kieren van een maatschappelijke kwestie kijken die vaak onderbelicht blijft, zonder on-site te gaan. De toeschouwer schommelt altijd ergens tussenin, want nóg veel dichter kan Maroufi ons op deze complexe plek niet brengen.

'Bab Sebta' is online te bekijken van 10 tot en met 17 januari tijdens Amazigh Spring van BOZAR.

3