Love, Dad

Diana Cam Van Nguyen 2021 Tsjechië 12 '
Een dochter vindt de brieven terug die haar vader haar vroeger schreef vanuit de gevangenis. Nu, 15 jaar later zijn ze van elkaar vervreemd.
Animatietoppers

Cast & crew

Awards & selecties

  • Locarno 2021
  • Kortfilmfestival Leuven 2021
  • JEF Festival 2022
  • IDFA 2021
  • Sarajevo Film Festival 2021
  • BFI London Film Festival 2021
  • Clermont-Ferrand 2022
24.02.2022 Michiel Philippaerts

Briefwisseling in cinema: het is steeds een wankel huwelijk geweest. Protagonisten in films van minder begiftigde cineasten grijpen maar al te vaak naar hun veer, pen of toetsenbord om hun emoties op melodramatische wijze prijs te geven aan hun objet du désir of verre pennenvriend – vaak mét fluisterende voice-over, zodat het publiek gelukkigerwijs niet te veel moet lezen. Toch kan dergelijke correspondentie ook hoogst filmisch zijn. Niet alleen ervaren we het verstrijken van de tijd — het lange wachten op antwoord, de trage dialoog — ook de brief an sich, het object meer nog dan het ‘archaïsch’ medium van communicatie, draagt een lading met zich mee.

In films zien we vaak hoe op stoffige zolders kleine kistjes vol brieven worden gevonden. Close-ups op krullerige letters die jaren geleden zachtjes hun geheimen lieten neerdalen op het gelige, verkleurde papier: een metafoor voor het langzame vervagen van het geheugen? Het schrijven van een brief veronderstelt intimiteit en private zielenroerselen, maar moet zich daartoe niet beperken. Briefpapier kan ook bedrog of schone schijn met zich meetorsen; een soort van schild waarachter de schrijver zich verbergen kan.

Het hyperpersoonlijke opzet van Van Nguyens film sluit aan bij een traditie van essayfilms en ‘brieffilms’ die we kennen van Chantal Akerman en Chris Marker. Net als die grootmeesters weet Van Nguyen goed dat het intieme karakter van haar animatiefilm van papierknipsels niet in de weg moet staan van een bredere reikwijdte.

Ook de Tsjechisch-Vietnamese regisseur Diana Cam Van Nguyen vindt brieven van vroeger terug. Vijftien jaar geleden zat haar vader in de gevangenis en de liefkozende berichten die hij haar toen stuurde, zetten haar op 20 januari 2020 aan om een antwoord te schrijven. Zoals het een eindjaarstudent aan de bekende Praagse filmschool FAMU betaamt, gebeurt dat in filmvorm – of toch nadat de brief die ze neerpende haar te lang en vooral te hard overkwam.

We zien het zo voor ons: Van Nguyen die niet alleen haar vaders brieven, maar ook dozen vol oude familiealbums, kindertekeningen en postkaartjes uit het opbergkamertje hijst om de man van repliek te dienen en te reflecteren over hun moeilijke relatie. Het hyperpersoonlijke opzet van Van Nguyens film sluit zo aan bij een traditie van essayfilms en ‘brieffilms’ die we kennen van Chantal Akerman en Chris Marker. En net als die grootmeesters weet Van Nguyen goed dat het intieme karakter van haar animatiefilm van papierknipsels niet in de weg moet staan van een bredere reikwijdte. Het autobiografische bezielt immers een aanklacht tegen een systeem: “the personal is political”.

Van Nguyens vader verliet haar moeder toen ze – na drie miskramen – zwanger bleek te zijn van een dochter. Gelovende in het feit dat zijn stamboom uit zou sterven zonder zoon verdween de man uit hun gezinsleven. Een afwijzing die Van Nguyen beroert tot in het diepst van haar hart: zou alles in orde zijn als ze een jongen was geweest? Ze stelt de vraag luidop, maar zonder hem zwaarmoedig te laten klinken: in een korte, flitsende montage zien we een jonge Van Nguyen als jongetje vrolijk tijd spenderen met haar vader. Ze racen met botsauto’s door de woestijn, gaan samen op reis en vangen grote vissen in de rivier. De fantasie is van korte duur. Van Nguyen verwerpt de gedachte wanneer ze hem (letterlijk) afscheurt en tot een balletje gekreukt papier oppropt. Ze realiseert hoe de gevangenisbrieven, waarin haar vader haar liefdevol aanschrijft maar nooit met één woord rept over zijn vlucht, als grote stilte tussen de twee smeulen. Haar antwoord is even begripvol als strijdvaardig: “Ik begrijp dat we in twee verschillende leefwerelden zijn opgegroeid, maar dit deel van je cultuur wil ik niet accepteren.”

Zo wordt een erg persoonlijk verhaal er eentje van intergenerationeel en -cultureel (Van Nguyen groeide op in Tsjechië) botsen. Dat de jonge cineast erin slaagt om een film met een drukkende thematiek verrassend licht te houden valt toe te dichten aan haar dartele vormexperimenten. De geanimeerde foto- en tekstcollages – waarvan een deel uit Van Nguyens persoonlijke collectie, een deel geënsceneerd – maken handig gebruik van een materialiteit die een inherente (gepijnigde) melancholie met zich meedraagt, maar verlenen de film ook een zekere kleurrijkheid. Terwijl het snelle verloop van de jaren via omslaande pagina’s wordt weergegeven, zien we hoe de cineast haar diepe wonde open en bloot vanuit verschillende emotionele invalshoeken tackelt. Steeds met een frisse portie humor en zonder ooit in navelstaarderij te vervallen.

Dat haar vader na het zien van de film vooral vragen stelde over de indrukwekkende filmtechnieken zien we hier eerder als zijn onvermogen tot het uitspreken van een groot verdriet, eerder dan het falen van de film. Van Nguyens vormelijke bedrevenheid doet duizelen, maar op geen enkel moment wordt ze aangewend als pantser. De ondubbelzinnigheid van haar antwoord beroert. Waren alle brieven maar zo integer.

'Love, Dad' maakt deel uit van de 'keuze van Kortfilm.be' tijdens het JEF Festival en is online te zien van 19 februari t.e.m. 1 april. Een online festivalpas koop je hier.