Les racines de l'eau

Sarah Lederman 2020 België 18 '
Twee jonge joodse vrouwen ontmoeten elkaar en hebben eenzelfde zoektocht. Samen ontdekken ze hun joodse identiteit door terug te grijpen naar eeuwenoude rituelen.

Cast & crew

Awards & selecties

  • Filmfestival Oostende 2021
  • Brussels Film Festival 2021
  • Graines de Cinéastes 2021
19.06.2021 Youness Iken

Films over religieuze beleving zijn schrikwekkend schaars, en dat in tijden van hevige identiteitspolitiek en oplaaiende hoofddoekdebatten. Naast enkele recente Netflixreeksen zijn er niet veel films met joden in de hoofdrol, waarin het níét om de (herinnering aan de) Tweede Wereldoorlog draait. Alleen daarom al is ‘Les racines de l’eau’ een welkome openbaring, als verhaal over twee vrouwen op zoek naar hun (joodse) identiteit. De afstudeerfilm van Sarah Lederman is een sensuele oproep tot zelfliefde, zelfbeschikking en zoveel meer, gewenteld in herfstkleuren.

“C’est mort.” Morgane doet een telefoontje met de Brusselse joodse gemeenschap om te vragen of ze het mikveh, het joodse rituele bad, voor haar willen uitvoeren. Van de andere kant komt een njet: ze heeft geen relatie en staat niet op het punt om te trouwen. Helaas is dat een vereiste. Morgane lacht dat eerst weg maar daarna verstart haar blik. Ze deelt een blik met Sarah, de regisseur van deze film. Ze zullen de mikveh zelf uitvoeren. Haar innerlijke wrok, maar kalme, lacherige reactie zet de toon voor een assertieve maar vredelievende film: een stil verzet tegen heersende tradities en gewoontes.

Wanneer twee verschillende religieuze (in dit geval joodse) tradities met elkaar botsen, neigen films om dat conflict komisch of dramatisch te exploiteren. Vaak komt daar een hele historische en familiale context bij om het verhaal en zijn moraal een episch karakter te geven terwijl die eigenlijk enkel traditionele denkbeelden bestendigen — om nog maar te zwijgen over het lichaam waar in die films nog steeds preuts over wordt gedaan. Sarah Lederman weigert dat en slaagt erin om met een intiem dubbelportret zoveel meer zeggen. Een dubbelportret, want ze portretteert zowel Morgane, als zichzelf.

Een film waarin de pracht van een geloof en van een vriendschap tussen twee vrouwen wordt afgebeeld in al haar eenvoud en complexiteit.

Lederman vertelt in een voice-over, over de zoektocht naar haar hoofdpersonage Morgane. Daar worden de kiemen gelegd voor hun fragiele vriendschap. De film heeft een erotisch aura zonder daarom seksueel te zijn. In één veelzeggende, goudbruin gekleurde scène liggen Morgane en Sarah naast elkaar met krullende haren en een slangenketting om de hals. Alsof het twee jonge Medusa’s zijn. Door het documentairegehalte van de film is de sensuele relatie tussen regisseur en hoofdpersonage erg bijzonder.

‘Les racines de l’eau’ is een aaneenschakeling van badingsrituelen en momenten van intense reiniging. Van het routineuze handen wassen tijdens de sabbat tot het naaktbad op het einde: de film voelt aan als een continue catharsis. “This is my body from now on”, zegt Morgane, terwijl ze in bad ligt. Het is een beheerste, maar krachtige opeising van haar lichaam, haar geest, haar religie, haar seksualiteit, haar vrouwelijkheid. De twee jonge vrouwen proberen sommige rituelen zo traditioneel mogelijk uit te voeren (zoals die van de sabbat), maar het mikveh zetten ze volledig naar hun hand. Zo vertelt Lederman hoe haar moeder het mikveh gebruikte om te bekeren, en Morganes moeder net om te trouwen. Zij wil geen van beide: het mikveh dient hier als ultieme reiniging, zonder achterliggende wereldse of religieuze verplichtingen.

Ledermans korte film fluistert niet alleen toe hoe je voor jezelf moet opkomen, maar ook hoe je liefdevol met de ander kan omgaan. In een tijd waarin we dialoog en vertrouwen tussen verschillende gemeenschappen kunnen gebruiken, is het belangrijk om dit soort films te tonen aan kinderen en volwassenen, gelovig of ongelovig: films waarin de pracht van een geloof en van een vriendschap tussen twee vrouwen wordt afgebeeld in al haar eenvoud en complexiteit.