Junior

Julia Ducournau 2011 Frankrijk 21 '
Justine, meer bekend als Junior, 13 jaar oud, met puistjes en een heel eigen gevoel voor humor, is een tomboy met een vleugje vrouwenhaat. Na de diagnose van een zware buikgriep ondergaat Juniors lichaam een vreemde metamorfose.
#KijkNu

Awards & selecties

  • Petit Rail d’or Semaine de la Critique 2011
  • Kortfilmfestival Leuven 2011
17.08.2021 Youness Iken

Frankrijk en horrorfilms: twee niet al te beste maatjes. Cannes en horrorfilms: vergeet het maar. Toch werd Julia Ducournau tien jaar geleden al in de cinefiele badstad verwelkomd binnen de Semaine de la Critique met haar eerste kortfilm ‘Junior’. Ondertussen won ze in datzelfde Cannes de Gouden Palm voor haar langspeelfilm ‘Titane’ (momenteel te zien in de bioscoop). Zijn horrorfilms en vrouwelijke regisseurs aan een opmars bezig?

‘Junior’ is geen klassieke horrorfilm. De titel verwijst naar de bijnaam van het hoofdpersonage Justine (13) die zich niet goed in haar vel voelt. Dat mag je vrij letterlijk nemen wanneer ze begint te vervellen en daarna ook last krijgt van buikkrampen. Een dokter stelt buikgriep vast, maar er is duidelijk meer aan de hand. Het lelijke eendje op school transformeert plots letterlijk tot jonge vrouw zonder puisten en met wilde haren. Zo dwingt ze meer en meer respect af en wint ook definitief de jongen voor zich die haar in het begin niet zag staan.

Met ‘Junior’ schreef Julia Ducournau niet alleen een korte horrorfilm, maar ook een filosofie over vrouwelijkheid, lichamelijkheid en opgroeien die de basis legt voor haar langspeelfilms.

Beter kon Ducournau niet casten: Garance Marillier die Junior vertolkt, voelde zich naar eigen zeggen zelf altijd een garçon manqué. ‘Altijd’ is moeilijk te bevatten voor een kind: ze werd net 12 jaar op haar eerste draaidag. Dankzij de jonge leeftijden, de body horror en de metamorfose dwingt Ducournau je om het dubbele gedrag van ieder personage in vraag te stellen, ook het tomboygedrag van Junior. Voor haar transformatie trok ze enkel met jongens op die evenwel haar mooiere, oudere zus graag in bed zouden hebben. Na haar gedaanteverwisseling heeft een van die vrienden het lef om haar zus te betasten, maar krijgt zij ook de moed om hem daarom in elkaar te trappen. Wat zegt dat over mannelijkheid en vrouwelijkheid? Is zij nu het bitchy meisje dat ze ervoor bekritiseerde of het knappe meisje met zelfvertrouwen dat ze altijd wilde zijn?

De vraag kan misschien beter beantwoord worden in de context van schoonheid. Als Junior in het begin nog raar opkeek van haar vervelling, omarmt ze die op den duur en laat ze zelfs haar vriendje voelen aan haar stroperige onderbuik. Ducournau brengt daarmee haar lelijke uiterlijk én haar mooie karakter naar de voorgrond. Die tweespalt tussen hoofd en hart laat ze ieder personage voortdurend spelen. Puberale (on)zelfzekerheid op zijn best.

Met ‘Junior’ schreef Julia Ducournau niet alleen een korte horrorfilm, maar ook een filosofie over vrouwelijkheid, lichamelijkheid en opgroeien die de basis legt voor haar langspeelfilms. Het is fascinerend om te zien hoe haar stijl een wilde metamorfose ondergaat en tegelijk coherent blijft in thematiek en genre. Over haar kortfilm schrijft Ducournau zelf: “On n’est pas une fille, […] on le devient” (“We zijn geen meisje, we worden er één”). Het is, toevallig of niet, bijna letterlijk een gekende quote van de iconische feministe Simone De Beauvoir. Groter worden is horror: acne, natte dromen, eerste menstruaties horen er allemaal bij. De manier waarop Ducournau zo geobsedeerd is door het lichaam en het zo monsterlijk in beeld brengt, lijkt dan ineens niet meer zo vergezocht.

Via horror over gender praten is voor de Franse regisseur haast een evidentie. Daarmee vernieuwt ze niet alleen de (soms ronduit seksistische) gorefilm waarmee ze opgroeide in de jaren tachtig, ze beukt tegelijk tegen de grenzen van hedendaagse (genre)cinema met films die in de ogen van het Cannespubliek minder conventioneel en dus meer controversieel worden bevonden. Dat ze in de 74-jarige geschiedenis van het belangrijkste filmfestival van de wereld pas de tweede vrouw is die de Gouden Palm wint, onderstreept de urgentie en relevantie van haar indrukwekkende film. Om nog maar eens De Beauvoir te quoten: “La femme libre est seulement en train de naître.” ("De vrije vrouw wordt pas geboren.")

‘Junior’ is nog tot 21 augustus te bekijken via Short of the Week. ‘Titane’ is te bekijken in verschillende Belgische bioscopen.