Graven

Tijs Torfs 2019 België 12 '
Zo nu en dan voelt een man de drang om naar de zee te rijden en een put te graven in het zand. Wat drijft hem?

Cast & crew

Awards & selecties

  • Publieksprijs Kortfilmfestival Leuven 2019
08.10.2020 Matthias De Bondt

Tijs Torfs’ ‘Graven’ samenvatten is een makkie. De minimalistische kortfilm vertelt het verhaal van een man (Tom Audenaert) die af en toe de noodzaak voelt een metersdiepe put te graven in de duinen bij de Noordzee. Waarom? Dat weet niemand, zelfs niet de putgraver.

Als Sisyphus die zijn rotsblok keer op keer de berg opduwt, graaft de naamloze protagonist hier ook zijn put steeds dieper en dieper. Sisyphus’ onvervulbare taak wordt veelal als een straf van de goden beschouwd; als een compromisloze allegorie van het absurde, moderne leven. Maar in Albert Camus’ befaamde analyse van deze mythe is Sisyphus geen zielig man, noch voor eeuwig gedoemd door de wraak van de Griekse goden. Eerder, zegt Camus, ontdekt Sisyphus een zekere tevredenheid in de aanvaarding van zijn rol als drager van de rots. Dat is de tragedie en tegelijkertijd ook de komedie van onze moderne maatschappij.

De frustratie die uiteindelijk overblijft, omschrijft datgene wat Camus als absurd beschreef: de vraag te stellen of iets een intrinsiek doel heeft, is zinloos.

Het is moeilijk om niet het verband tussen Sisyphus en Torfs/Audenaerts puttengraver te leggen. De protagonist, hoewel zwaar vermoeid door deze Herculestaak, lijkt er eveneens zijn plezier uit te halen. Zowel Audenaert als Torfs slagen erin om deze dialectische strijd tussen absurditeit en genot tot een gebalanceerde uiting te brengen via de vele close-ups en slow-motion beelden. Terwijl onze protagonist blijft delven, komen verschillende passanten langs die steeds dezelfde vraag stellen als het filmpubliek: waarom graaft die man zo’n diepe put?

Door eenvoudigweg geen doel mee te geven, lijkt Torfs niet alleen een Hollywoodiaanse verhaalvertelling uit de weg te gaan, maar ook de zinloosheid van Audenaerts handeling door te trekken naar de kijkervaring. Heeft het wel zin dat een publiek zich afvraagt waarvoor de put dient? De frustratie die uiteindelijk overblijft, omschrijft datgene wat Camus als absurd beschreef: de vraag te stellen of iets een intrinsiek doel heeft, is zinloos. Doelstelling is een menselijke constructie, dat wat wij zelf aan de wereld geven. Omringd door de woeste natuur van de Noordzee suggereert ‘Graven’ dat, in plaats van zich ertegen te verzetten, we de zinloosheid best omarmen. Het maakt het leven alleszins een pak eenvoudiger.

Torfs studeerde met deze film af aan RITCS en won in 2019 de publieksprijs op het Kortfilmfestival van Leuven: een overwinning voor de “less is more”-denkers onder de toeschouwers. Kortfilms hoeven niet steeds grootscheepse verhalen te vertellen: een minimale maar doordachte vertelling kan volstaan. De cinematografie van Dries Vanderaerden verdient evenzeer erkenning. Met ook ‘Bertha en de Wolfram’ in het achterhoofd — Torfs’ andere kortfilm die de hoofdprijs of het jeugdfilmfestival van JEF wegkaapte — lijkt deze veelzijdige filmmaker zich voorzichtig te nestelen in het Vlaamse filmlandschap.

'Graven' is op zaterdag 10 oktober te zien op Canvas om 23u40, en daarna te bekijken via VRT NU.

2