play

Gente del Po

Michelangelo Antonioni 1947 Italië 11 '
Een korte documentaire over het leven in de Povallei tijdens de jaren veertig.

Cast & crew

27.05.2020 Benjamin Antonissen

Fellini, Rossellini, Visconti: namen die voor eeuwig in het firmament van de Italiaanse cinema gegraveerd staan. Naast sterren als deze ontbreekt er nog een naam in het rijtje van de grootmeesters van de (Italiaanse) film: Michelangelo Antonioni. Met een carrière van wel zes decennia bleef hij tot op hoge leeftijd films maken in zijn eigen, persoonlijke stijl. Hoewel hij met zijn films in de jaren vijftig het neorealisme grotendeels links liet liggen, gaat zijn allereerste film gezapig met die stroming mee. ’Gente del Po’ uit 1947 is een neorealistisch meesterwerkje dat het leven aan de oevers van de Povallei onverbloemd in kaart brengt.

In 1943 waren de opnames al achter de rug, maar de montage werd door de oorlog uitgesteld, waardoor Antonioni de documentaire pas vier jaar later uitbracht. Als één van de eerste neorealistische films – de film werd ongeveer op dezelfde plekken en in dezelfde periode gefilmd als Visconti’s ‘Ossessione’ (1947) – zien we in ‘Gente del Po’ de stokpaardjes van het neorealisme terugkeren.

Antonioni besloot om de authentieke, lokale Noord-Italiaanse bevolking te filmen, en portretteert het leven zoals het zich zonder de aanwezigheid van een camera zou afspelen. Hetzelfde met de rivier: door de verbondenheid die de filmmaker creëert met de Po en zijn oevers, wanen we ons zowaar ter plekke. We wandelen tussen de rivierboten waar vissers en hun families dag na dag op zwoegen, langs de boeren die de grond bewerken en voorbij de vrouwen die de kleren van hun familie wassen aan de rivieroevers. Antonioni’s captaties vervoeren ons naar een pastorale Povallei en brengen de monotonie van deze microkosmos evocatief in beeld.

De afdruk van Antonioni’s ‘auteurspen’ is hier al duidelijk zichtbaar, het zij in prenatale fase.

Af en toe zien we de sporen van een genie in wording; de lange, aarzelende shots waar Antonioni later voor bekend zou worden, verschijnen hier in prenatale fase. Boten, mensen, dorpen verschijnen en verdwijnen, zonder dat de camera de behoefte toont om te volgen. Het leven zelf wordt beklemtoond, niet de individuele narratieven. Van de ontberingen in de dorpen en de grieven van de plaatselijke bevolking wanneer hun huizen overstromen, krijgen we onvervalste en authentieke beelden te zien. Ze treffen ons als het leed van gans Italië.

“Alles wat ik erna maakte, zowel goed als slecht, begon hiermee, met deze film op de Po,” zei de regisseur eens over deze film. Het idee om een documentaire over de Po en zijn bevolking te maken speelde al sinds 1939, toen hij er in het Italiaanse ‘Cinema’ een artikel over schreef. Acht jaar later volgde de verwezenlijking van dit project.

De afdruk van Antonioni’s ‘auteurspen’ is duidelijk zichtbaar: de meditatieve shots, het toonaangevende ritme van de rivier, het beeld dat primeert. De spaarzame voice-over geeft ons weinig meer dan dat we op het scherm te zien krijgen, en veel verhaal is er niet in deze film. Maar dat is niet erg, Antonioni’s beelden doen de rest.

3