Verslag

'From Safety To Where': inhumane geluidskunst

Uitgelicht: drie werken die het meest radicaal voor de kant van het geluid kiezen.
31.05.2007 Ils Huygens

In From Safety To Where, de tentoonstelling die op tijdens Courtisane 2007 te zien was, werden vier videoinstallaties getoond en één geluidsinstallatie. Niet alleen bij deze laatste maar bij alle werken ligt een sterke nadruk op het geluid,een trend die zich wel vaker voordoet in hedendaagse videokunst. We belichten kort drie werken die het meest radicaal voor de kant van het geluid kiezen, 'Four Rooms' van Jacob Kirkegaard, 'Phantom Melodies' van Aernoudt Jacobs en 'Successive Inconceivable Events' van Richard T. Walker. 

'Four Rooms' bestaat uit vier delen. Vier ruimtes die zich in de afgebakende zone bevinden rond de kerncentrale van Tsjernobyl, gefilmd in één lang aanhoudend shot. Kleine spelingen van licht en schaduw zijn de enige veranderingen die zich voordoen. Uit de beelden spreekt verval, leegte en verlatenheid, niet in het minst doordat de gekozen ruimtes ooit belangrijke sociale ontmoetingsplaatsen (kerk, leslokaal, gymzaal en zwembad) geweest zijn. De kijkervaring wordt bepaald door de geluidsband, waarin Kirkegaard het specifieke geluid, of beter de beklemmende stilte, van deze door god verlaten sites probeert te reproduceren.

In elk van de ruimtes nam hij tien minuten lang het geluid op, speelt dit vervolgens in diezelfde ruimte terug af en neemt dit weer op. Door dit feedback-procédé zo’n tien keer te herhalen ontstaat voor elk van de ruimtes een specifieke sound, waarin geluiden aanzwellen en afnemen in sterkte vertrekkende vanuit een allesomhullende continue ruisklank. De aanzwellende droongeluiden in combinatie met de verbeelding van de kijker zorgen voor een onheilspellende maar intense ervaring.

 


'Four Rooms'

 

Al even onmenselijke geluiden krijgen we te horen in 'Phantom Melodies'. Brusselaar Aernoudt Jacobs maakte opnames van het geluid van duizenden opvliegende vogels bij een broedplaats in India. De kunstenaar zelf omschrijft het als een "horizontaal geluid" dat zich uitspreidde over een onbestemde open ruimte.

De verspreiding van geluid in de ruimte staat centraal in de installatie die bestaat uit roterende microfoons waar de toeschouwer kan tussen lopen. Hierdoor ontstaat telkens een unieke en individuele ervaring, afhankelijk van hoe je tussen de microfoons beweegt en welke geluiden zich met elkaar verbinden.

In 'Successive Inconceivable Events', probeert kunstenaar Richard Turner Walker een dialoog aan te gaan met de natuur. In een panorama met een landschap vol bomen en bergen zien we de kunstenaar plaatsnemen en een cd-speler neerzetten. Er speelt een zacht akoestisch gitaarmuziekje. Dan met zijn rug naar de toeschouwer gekeerd, begint Walker zijn conversatie. Maar de natuur weigert iets terug te zeggen, meer nog weigert zelfs zijn aanwezigheid te erkennen.

De overweldigende schoonheid van de natuur wordt traditioneel gezien geassocieerd met een gevoel van thuiskomen, van één zijn met de natuur. Maar Walkers nonconversatie lijkt juist naar het tegenovergestelde te wijzen: gevoelens van isolatie, gebrek aan connectie en vervreemding. Dit gevoel van afstand verdubbelt zich ook op het niveau tussen toeschouwer en film, omdat de kunstenaar door zich af te keren ook de toeschouwers aanwezigheid lijkt te willen ontkennen.

Coverfoto © 'Phantom Melodies' (Aernoudt Jacobs)