Verslag

Lichting 2016: KASK, deel 1

De documentaire- en fictiefilms van de KASK-masters.
Lichting 2016
22.07.2016 Jana Dejonghe

Het is zaterdag 25 juni, één uur in de namiddag. Hoewel het aan het weer niet te merken valt, staat de deur naar de zomervakantie wagenwijd open. Ondergetekende loopt het KASK binnen. Her en der verspreid staan tafeltjes waar docenten aan achttienjarigen en hun ietwat angstig uitziende ouders over filmstudies en de school zelf spreken. Ik loop de filmzaal in voor de eerste eindwerkenvertoning en blijk pardoes terecht te komen in een deliberatie – de publieke screening is met een uurtje uitgesteld. Oeps.

De toon van de dag is meteen gezet, pas afgestudeerden en soon-to-be-studenten komen op geen ander moment zo dicht bij elkaar als op het einde van het schooljaar. Bovendien gaat het festivalseizoen van start en daar maakt het KASK graag van gebruik om de talenten van hun uitwuivers te belonen met concerten, tentoonstellingen, modeshows, theater en… film. Wij bezochten de schoolbanken.

Deel 1: een greep uit het fictie- & docu-aanbod.

Fictie

Beet de spits af van de filmdag: Niels Faes’ fictiefilm 'Une forêt obscure' (14'). We maken kennis met Julian, een jongeman getormenteerd door lusteloosheid. Diep in zijn bewustzijn ontmoet hij zijn jongere zelf, die hem meeneemt naar zijn kleurrijk, vergeten verleden. Zo herbeleeft hij herinneringen die hij deelde met zijn ouders en een verloren liefde.

Op vlak van inhoud is de film niet echt het verrassende type. Een depressief hoofdpersonage herbeleeft  herinneringen – soms vergeten, soms gekoesterd. Dat hebben we allemaal al wel eens gezien. Het gaat ‘m hier echter niet per se over narratie, dan wel over sfeerschepping: wat achteraf overblijft is eerder een nostalgisch gevoel. In mindere mate de personages zelf. Wat hier zeker aan bijdraagt is de puike beeldvorming. Director of photography Lennert De Taeye doopt de beelden in felle kleuren en slaat met enkele shots heel raak. De aanraking tussen de jonge en oudere versie van het hoofdpersonage bijvoorbeeld – waw.

 


'Blank Girl' (Alain Tjiong)

 

Met 'Blank Girl' (25') blijft de nostalgie nog even hangen, zij het van een heel andere soort. Alain Tjiong heeft zich duidelijk kostelijk geamuseerd met het shoppen tussen, het in een zwart-wit jasje steken plus het aan elkaar hangen van filmisch archiefmateriaal. Dat geheel vulde hij aan met originele beelden en ingesproken tekst. Zo pakt hij een van de meest uitdagende thema’s in cinema aan: cinema zelf.

De sfeervolle collage is echter niet enkel een ode aan cinema maar ook een kritiek erop, en dan vooral op hoe ze er vandaag voor staat. Die kritiek is niet mals: in de film wordt cinema dan ook geassocieerd met een wit meisje onder een lijkwade. Cinema is vandaag verworden tot een voorschoteling van een utopie, het is een spiegel waarin maar al te vaak enkel Westerse kapitalistische idealen in te zien zijn. Aldus Tjiong.

'Blank Girl' is het KASK-eindwerk met de meeste ambitie dit jaar. Hoewel het misschien een wel heel hard oordeel velt over cinema, kan men niet ontkennen dat er ook wat voor te zeggen valt. Ook combineert Tjiong zijn boodschap met een ijzersterke visuele (alweer werk van Lennert De Taeye) en auditieve stijl (met echter ook wat gebrekking ingesproken Engels). Die combo brengt liefdevol de film noir uit de jaren veertig terug naar boven. Dat zorgt ervoor dat deze film ook gewoonweg heerlijk is om je te laten overkomen.

 

Docu

Vincent Van Goghs bekende werk 'De aardappeleters' werd, toen het af was midden jaren 1880, bekritiseerd omwille van zijn donkere kleuren. Van Gogh wilde echter een rustmoment in het harde leven van boeren tonen en rustmomenten waren overdag maar schaars te vinden.

Met dat idee in het achterhoofd zocht Ben De Raes één van de meest bedrijvige plaatsen van ons land op: de Antwerpse haven. Niet om er de bedrijvigheid overdag vast te leggen, maar net de momenten van zowel werk als rust te vinden ’s nachts. Een boot die langzaam voorbijvaart, het geklik van een computermuis, geroezemoes in de kantine: alles voelt ’s nachts anders aan dan overdag.

'De aardappeleters' (31') is een film die - hoe paradoxaal het ook mag klinken - het persoonlijke in economie zoekt zoals dat maar bitter weinig wordt gedaan: de mensen achter het werk, op elk moment. Geen druk hier, geen verbluffende cijfers of dollartekens, maar een doodeerlijke blik in het leven van enkele radarwielen van de massamachine. Een originele, rustgevende film die aanzet tot denken ondanks een heel simpel basisidee.

 


'Interval' (Contanze Wouters)

 

Constanze Wouters trok voor haar eindwerk de wereld rond. Of maakte van haar wereldreis een eindwerk – kan ook. In de film biedt ze ons een blik in de levens van drie meisjes die ze ontmoette: Clover in China, Veronica in Griekenland en Jozefien in Antwerpen. We zien kinderen die met de camera spelen, onrust in de straten van Athene, anticipatie naar een nakende geboorte.

De observerende docu 'Interval' (28') biedt een reeks slices of life aan die aan de ene kant niets met elkaar te maken hebben, maar net door de film met elkaar verbonden worden. Het is als het ware een greep uit het dagboek van de regisseuse, die zo eerste persoonsverteller wordt zonder eigenlijk iets te zeggen. De stijl is suggestief, de structuur mist opbouw maar vindt ritme in de omschakelingen tussen de drie locaties. Dat weerhoudt het gevoel echter niet dat de film  na verloop van tijd ook wat te lang lijkt te duren.

 

Rachel Monosov is een Russisch-Israelisch artieste die in een dorpje in Zimbabwe verblijft. Bij wijze van geschenk stelt ze voor om de muren van één van de uit modder opgebouwde huisjes roze te schilderen. Enthousiaste reacties als gevolg: kunnen de andere huisjes ook geschilderd worden? En hup, voor je het weet zitten we middenin een complex, licht ironisch debat over de verhouding tussen artistieke agenda’s en ontwikkelingshulp.

De artieste streeft namelijk simpelweg haar inspiratie na wanneer ze haar voorstel doet. Dat de actie de kleine gemeenschap ook wat meer in de spotlight kan plaatsen, is mooi meegenomen. Voor de rest is er geen enkel praktisch nut aan verbonden. Is dit het Westers ego dat zich andermans leven toe-eigent? Is het feit dat deze vragen worden gesteld niet op zich een discriminerende actie? Zoals één van de personages tijdens de film terecht vermeldt: “Mensen gaan er altijd maar van uit dat Afrika hulp nodig heeft.”

'Pink Village' (25') valt, na een stevige opbouw tijdens de eerste helft, in het tweede deel wat uiteen. Niettemin is dit Edward Saidiaans materiaal dat tot een langspeeldocumentaire zou kunnen worden uitgebreid.

Conclusie van deel 1 van de dag? Deze studenten fictie en docu blijven voornamelijk binnen hun genre, maar proberen ook verder te kijken dan dat. Zo is 'Blank Girl' een essay in een fictiejasje en doet 'Interval' aan als een persoonlijke mijmering.

Wat verder opvalt is het belang van ‘de blik’ als thema in deze films: in 'Une forêt obscure' bekijkt Julian zijn jongere zelf, in 'De aardappeleters' wordt gefocust op de handelingen van mensen en in Pink Village bekijken Noord en Zuid elkaar. Het valt op dat de studenten hun onderwerpen weloverwogen gekozen hebben en die dan ook heel serieus nemen. Wat de kijkervaring natuurlijk een hele boost geeft.

Werden hier niet besproken: 'Malapascua' (Christine Stuhlberger, 32'), 'Échangeur' (Anne Reijniers, 30'), 'Vignette' (Achiel Van den Abeele, 23'), 'Toen de koe verdween' (Philip Heremans, 20'), 'Le temps cogne' (Camille Picquot, 35'), 'Hierro' (Eva Claus, 18'), 'Remote' (Eva Giolo, 25')

Coverfoto © KASK