Verslag

Lichting 2015: KASK, deel 1

Enkele masterfilms van het KASK besproken.
Lichting 2015
08.07.2015 Sarah Skoric

In de reeks #Lichting2015 focust Kortfilm.be op de afstudeerwerken van de Vlaamse en Brusselse filmstudenten. Deden we dat reeds voor Narafi en C-Mine Genk, dan doen we dat nu over KASK Gent. Een twintigtal animatie-, fictie- en documentairestudenten uit de Masteropleidingen presenteerden midden juni in Sphinx Cinema hun films. Wij schrijven erover in twee sprongen, met in deze eerste aflevering ons verdict over de eindwerken van Jens Burez, Tim Verhaegen, Thomas Nuijten, Lennert De Taeye en Sine Özbilge.

Was de sfeer aan de ingang van de Gentse Sphinx-cinema nog gespannen, dan was er, eens comfortabel weggezakt in de rode zetels, van enige stress hoegenaamd geen sprake meer. Om 18u30 was de opkomst voor programma 4 dan ook nog niet al te talrijk. Jammer, want naar KASK-gewoonte aan eclecticisme en lef geen gebrek. Een overzicht.

Als je 'The Many Deaths of John Hurt' (10') googelt, brengt je dat naar een ludiek YouTubefilmpje dat elke scène waarin acteur en ouwe rot in het vak John Hurt het leven laat, bundelt (op de tonen van ‘What is Love?’, begot). Aangezien Hurt toch zo’n indrukwekkende veertig keer op de set mocht sterven, is het goed mogelijk dat hij de reden is dat de cinemagangers in dit eindwerk stilzwijgend het gehele spectrum aan menselijke emoties doorlopen. Van mysterieuze glimlach tot stortvloed aan waterlanders.

Jens Burez's eindwerk is op zijn beurt eenvoudigweg te omschrijven als een aaneenschakeling van close-ups en medium shots van personages die euh… aan het kijken zijn. En zo komt het metaniveau wel heel dichtbij; want zit je als kijker niet net op identieke wijze in een cinemazaal?

 


'The Many Deaths of John Hurt' (Jens Burez)

 

Uiteraard is het allemaal een stuk complexer dan het lijkt. Qua artistieke fratsen stelt Burez de kijker sterk op de proef: staat de camera al voor het overgrote deel van de film gefixeerd op een gezicht, koos hij er ook nog voor om geluid helemaal te elimineren. Jawel. Niet enkel wordt de verwachting om te zien wat anderen zien amper ingelost, je spendeert bovendien zo’n goede acht minuten in absolute stilte. Dat Burez er dan toch in slaagt de spanning op te drijven (door onder meer de vierde muur op behoorlijk intense wijze te doorbreken), pleit dan ook voor z’n skills.

'Ma Reine' (8') van Tim Verhaegen is de eerste film uit de master Animatie van dit programma. Een trapleuning, een reeks beelden waarin een ultrabeweeglijke camera enkel details toont, maar nooit lang genoeg om er ook daadwerkelijk iets van te maken, een leegstaand en verlaten huis waarin chaos en orde elkaar opvolgen en overlappen. En dat allemaal in zwart-witnegatief. 'Ma Reine' in een notendop.

Hoewel je amper context krijgt, is Verhaegens film toch behoorlijk innemend. Al gauw verwordt dit schouwspel tot een soort bizarre wildgroei van licht, textuur en beweging; een hyperacceleratie van de verschillende gedaantes van een huis waarin het enige ankerpunt de trap blijkt te zijn. Het resultaat is behoorlijk trippy, maar knap gedaan. Special kudos voor de muziek, die het geheel niet zozeer lijkt te ondersteunen dan wel voort te duwen.

 


'Het Einde van Monica' (Thomas Nuijten)

 

Ontmoet Monica, een veertigjarige metrobestuurster die haar leven zowel op als naast het werk helemaal op de rails heeft. Niet enkel ziet ze er steeds piekfijn uit, deze forty something heeft bovendien tot op het neurotische af haar leven ingedeeld in perfect afgelijnde categorieën. Het is een routine die we als kijker in een schijnbaar oneindige loop met haar doorlopen: Monica staat op, ontbijt, daalt af in de tunnels van het metronetwerk, bezoekt haar dementerende moeder ... En opnieuw en opnieuw. Monica lijkt aanvankelijk de overwinning op de typische labiele vrouw als hoofdpersonage. Of niet?

Een mysterieuze voicemail veroorzaakt barsten in de stolp waaronder ze lijkt te leven, en met elke loop geeft Thomas Nuijten ons een tikkeltje meer inzicht in de krampachtige pogingen van zijn protagoniste om haar leven onder controle te houden. Cinematografisch is 'Het einde van Monica' (26') best te pruimen. Het kleurengebruik sober, de compositie zorgvuldig en met de nodige aandacht voor detail ontworpen.

Meer dan eens zien we Monica in de spiegel of in een deuropening: het is de stiekeme blik die Nuijten ons als kijker gunt, perfect in lijn met de subtiele en vaak impliciete wendingen in het verhaal. Maar net hier wringt ook een beetje het schoentje. Buiten de enigmatische voice-mails en suggestieve scènes, lijkt het nooit helemaal duidelijk te worden waarom we precies kunnen spreken van ‘het einde’. De onheilspellende toon waarmee de film wist aan te zetten, komt nooit helemaal aan de oppervlakte, waardoor de kijker op het einde enigszins op zijn honger moet blijven zitten.

Lennert De Taeyes eindwerk is niet zozeer een afgerond geheel dan wel een glimp in zijn visuele zoektocht naar de oplossing van een prangend vraagstuk: is het lichaam - en bij uitbreiding onze zintuigen - al dan niet een obstakel in de almaar evoluerende communicatietechnologie? In onze huidige tijdgeest, waarin de wetenschap ernaar streeft fysieke afstand steeds meer te elimineren met gebruik van sensoren en allerhande meetapparatuur, blijkt het lichaam uiteindelijk de barrière te zijn die de échte nabijheid, de ‘zero distance’, verhindert? De ruis in de communicatie? Met dit uitgangspunt als rode draad trapt De Taeye een filosofische mijmering af die ons van inzichten over beweging en afstand, over indruk en beleving naar herinnering en ‘herleven’ brengt.

Wat tempo betreft, zit 'Zero Distance' (23') van De Taeye best goed, de balans evenwichtig verdeeld tussen beelden waarin het lichaam op allerlei manieren wordt opgemeten en in kaart wordt gebracht, en idyllische vakantiefilmpjes die het lichaam tonen, ‘vastgelegd als stukjes tijd’. De afwisseling ondersteunt in eerste instantie de dichotomie tussen de kwantitatieve wetenschap en de emotionele mens, en harmonieert met de uiteenzetting van de probleemstelling.

Naarmate De Taeye echter idee na idee aan zijn betoog toevoegt, verliest de film aan focus en samenhang. In plaats van bij de originele premisse van zijn onderzoek te blijven, verzwaart hij het geheel door er gaandeweg steeds meer concepten bij te betrekken. Hij slaagt er helaas niet volledig in die uiteindelijk allemaal op coherente wijze met elkaar te verbinden. Niettemin is dit een bewonderenswaardige poging een actueel thema te onderzoeken, wat De Taeyes film met stip tot een van de meest ambitieuze van de lichting maakt.

 


'Zero Distance' (Lennert De Taeye)

Sine Özbilge omschrijft haar 'The Three-Ring Circus' (8') als een reis doorheen het onderbewustzijn van een meisje, terwijl ze mijmert over de absurditeit van de wereld. Als een soort moderne Alice - met eenzelfde dosis naïvité - brengt die reis haar uiteindelijk naar een circus dat bevolkt wordt door een resem bizarre wezens die heer en meester spelen over de plek, vormgegeven met letterlijke interpretaties van spreekwoorden als inspiratie.

Een blik op de encyclopedie leert ons dat een three ring circus een plek is alwaar veel drukte en verwarring heersen, en Özbilges versie doet in dat opzicht zijn naam eer aan. Maar al te vaak verwijlt de film in een opeenvolging van absurde taferelen waarvan de bedoeling niet altijd duidelijk is. Niettemin bevat de film enkele spitsvondigheden en amusante kwinkslagen die het geheel best amusant maken.

Wat nemen we mee uit deze greep KASK-eindwerken uit programma 4? Wat opvalt is dat de studenten ideeën zat hebben en die dan ook met de nodige zin voor enthousiasme in beeld proberen te gieten. Hoewel de alumni soms nog een een beetje moeite hebben hun concept te stroomlijnen, zagen we technisch hoogstaande beelden, gedurfde ingrepen en die algemene ‘je m’en fou’ die we traditiegetrouw met het KASK associëren.

Coverfoto © 'Ma reine' (Tim Verhaegen)