Artikel

De kortfilms van Martha Colburn

De punkrock-attitude in haar unieke en bizarre animatiekortfilms.
Artist in focus
28.06.2015 Jeroen Van Rossem

De Amerikaanse Martha Colburn bekleedt een unieke positie in de hedendaagse kunstwereld. Als creatieve duizendpoot maakt zij niet enkel schilderijen, muurschilderingen of multimedia-installaties, ze heeft ook een rijk aantal kortfilms op haar naam staan. Een belangrijk deel van haar oeuvre bestaat uit een veertigtal unieke en bizarre animatiekortfilms.

Na haar studies aan de kunstschool van Baltimore realiseerde ze in 1994 haar eerste kortfilm 'Acrophobic Babies'. Haar allereerste films bestaan uit zogenaamde found footage: gevonden materiaal dat door haar manueel gemanipuleerd werd. De onderstaande film 'First Film In X-Tro' is haar tweede kortfilm en werd eveneens gemaakt in '94. Het geeft een indruk van de stempel die Colburn drukt op haar films en van wat ze ermee wilt bereiken.

Haar kortfilms roepen bij de kijker een gevoel van verwondering en vervreemding op. Colburns filmstijl speelt hier een belangrijke rol in. Haar films zijn experimenteel en worden gekenmerkt  door snelle cuts en later een nerveus cameragebruik. De montage gebeurt voornamelijk via de camera zelf en Colburns opnames zijn steeds sequentieel. Later zal ze de wereld ook laten kennismaken met deze bijzondere animatiestijl waarmee ze faam verwierf. Hierbij speelt ze gretig met poppenspel, krantenknipsels, reeds bestaande beelden, uitgeknipte handgetekende figuren, glasschilderingen en gerecycleerd materiaal.

Colburns animatiefilms zijn nog het best te beschrijven als bewegende schilderijen, opgebouwd uit postmoderne, kleurrijke collages waarbij ze hedendaagse popcultuur, mythologie en folklore vermengt. Hierbij creëert ze een sfeer die even surrealistisch als bevreemdend is. Seks, geweld, fetisjisme en de dood zijn thema’s die steeds terugkomen in haar oeuvre. Dit alles maakt dat haar films niet gemakkelijk zijn om naar te kijken, maar wel steeds fascinerend.

Muziek speelt ook een rol in haar kortfilms, en deze is vaak even doldriftig als haar visuele stijl. De relatie tussen film en muziek en de manier waarop zij elkaar versterken zijn voor haar belangrijk. Colburn maakte veel van haar filmmuziek zelf via tal van groepen waar zij deel van uitmaakte, zoals The Disasters die je aan het werk hoort in 'First Film In X-Tro'. Colburn schrikt er ook niet voor terug om haar films te integreren in optredens, waarbij muziek en film een harmonisch geheel vormen. Groepen als de psychedelische rockband Mystical Weapons deden ook beroep op haar om hun videoclips te maken.

Een andere animeertechniek waarmee Colburn experimenteert, is pixilation. Bij deze stop-motion filmtechniek wordt er beeld per beeld opgenomen en zijn de bewegingen van de personages of objecten volledig bepaald door de regisseur. Colburns vroegste film die gebruik maakt van deze techniek is 'Live Frazz', die dateert van 1995, en blijft echter in de minderheid in vergelijking met haar andere stijltechnieken. Hoewel niet volledig opgenomen via pixilation vind je een mooi voorbeeld hiervan in de clip 'Mechanical Mammoth', een andere clip voor Mystical Weapons die Colburn in elkaar stak.

Hoewel al haar films een soort punkrock-attitude hebben, valt ook op dat Colburn in toenemende mate politieke thema’s aankaart met haar kortfilms. Hierbij richt ze haar vuurpijlen op de zogenaamde "American way of life" en toont ze de duistere onderbuik van de Amerikaanse cultuur en geschiedenis. Zo verandert ze in 'Meet Me In Wichita' op speelse wijze Bin Laden in een heks uit 'The Wizard of Oz' en vergelijkt ze in 'Destiny Manifesto' het Wilde Westen met het hedendaagse conflictueuze Midden-Oosten.

In 'Join the Freedom Force' komt de politiek-economische malaise van onze gehele hedendaagse maatschappij aan bod. Hierin schetst ze een overzicht van enkele cultureel belangrijke protesten die plaatsvonden in de wereld tijdens de afgelopen jaren. Colburn heeft bovendien een hele reeks live action kortfilms gemaakt rond recente protestbewegingen zoals Occupy Wall Street. Ook deze kortfilms worden gekenmerkt door hun hypernerveuze stijl en muziek. Opgenomen met een 8mm-camera krijgen ze bovendien een opmerkelijke retro-look, ondanks dat ze iets universeel en tijdloos weergeven. Deze serie kan je volledig bekijken op haar Youtube-kanaal:

Martha Colburn woonde een tijdje in Nederland en was recent nog in België. Tijdens het Offscreen Film Festival in 2013 gaf ze naast een reeks vertoningen ook een animatieworkshop aan enkele RITCS-studenten. Het resultaat van deze samenwerking – volledig in de stijl van haar eerdere flat puppet of cut-out animation - zie je in dit filmpje, dat slechts op een paar uur tijd in elkaar werd geknutseld.