Artikel

Van idee tot shooting script

Enkele belangrijke scenariotermen op een rijtje.
29.05.2019 BREEDBEELD Redactie

Bij het ontwikkelen van een scenario, doorloop je een heel proces van een idee tot een afgewerkt en draaiklaar script. We zetten hier enkele belangrijke scenariotermen en tegelijk stappen in het schrijfproces op een rijtje, aangevuld met enkele nuttige links naar scenariodatabases en leestips.
 

Van idee tot shooting script

Logline of premisse
Een logline of premisse vervat in één zin de essentie van je verhaal. Het belangrijk om zo de kern van je idee vast te leggen en dat ook helder te kunnen communiceren, bij een pitch bijvoorbeeld, los van hoe complex het verhaal zelf nadien ook mag worden. Een logline tekent je personage, zijn doel en de obstakels die hem kunnen verhinderen dat doel te bereiken. Namen van personages en thema’s laat je achterwege.

Om een voorbeeld te geven, de logline van “Raiders of the Lost Ark”: “Aan de vooravond van de tweede Wereldoorlog krijgt een archeoloog-avonturier van de Amerikaanse overheid de opdracht de Ark van het Verbond te vinden, voordat de nazi’s er mee aan de haal gaan.”

Synopsis
Een synopsis is gebalde samenvatting van je verhaal. Beperk jezelf tot één pagina. Zorg dat je synopsis een logisch geheel vormt en dat de belangrijkste gebeurtenissen en je hoofdpersonage(s) goed uit de verf komen in de synopsis. Niet alleen het verhaal, maar ook je genre en de toon van je verhaal moeten blijken uit een synopsis. Het is een beetje de uitgeschreven versie van een pitch die je zou geven om mensen warm te maken voor je verhaal.

Treatment
Een treatment zou je kunnen omschrijven als een in doorlopende tekst uitgeschreven versie van je verhaal. Je vertelt daarin het verhaal zoals het in het scenario zou gebeuren en beschrijft gebald de gebeurtenissen en acties in het verhaal. Een treatment bevat geen uitgeschreven dialoog of opdelingen in scènes, maar geeft wel de evolutie in het verhaal weer, de personages en de plotpunten. Een treatment is een nuttig instrument om je verhaal, de gebeurtenissen en de structuur vorm te geven en af te toetsen.

Scene-synopsis
Een scene-synopsis is een soort tussenvorm tussen treatment en scenario. Daarin beschrijf je droog de gebeurtenissen van je verhaal scène per scène (zoals in een scenario), zonder de dialogen uit te schrijven (zoals in een treatment). Een scene-synopsis is iets dat niet elke scenarist schrijft of gebruikt, maar het kan een nuttig document zijn om je verhaal op te bouwen, alvorens je zaken gaat vastleggen in dialogen.

Scenario: first draft tot shooting script
Eenmaal je aan het eigenlijke scenario begint, schrijf je jouw verhaal uit in scenarioformaat – dus volgens een geijkte structuur, in scènes, met dialogen en technische notities als “fade in” en dergelijke. Na een eerste versie, je zogenaamde first draft, herwerk je ongetwijfeld je script nog verschillende malen, tot je aan het definitieve, draaiklare scenario kom. Dat noemt met dan het shooting script.

Bijbel
Een “bijbel” wordt gebruikt bij het ontwikkelen van series. Het is een document dat de voornaamste verhaallijnen, het genre, de toon, het format, de personages (met hun karakter en drijfveren), de setting en de locaties van de serie beschrijft. Series worden doorgaans geschreven door een grotere groep mensen, met verschillende scenaristen of in een writers’ room. De bijbel van een reeks kan je een beetje zien als de spelregels van een reeks. Aan de hand van een bijbel zou een nieuwe scenarist in staat moeten zijn een aflevering van de serie te schrijven, in lijn met de rest van de reeks.
 

Scenariodatabases

Op zoek naar scenario’s als voorbeeld om zelf aan de slag te gaan? Online vind je tal van scenario’s! Enkele nuttige links:

* The Internationale Movie script Database
* Daily Script
* The Screenplay Database
* Simply Scripts
 

Scenariohandboeken

Voor wie op zoek is naar een houvast of een toetssteen voor bij het schrijven, zijn er tal van scenariohandboeken op de markt. Elke schrijver geeft wel zijn eigen insteek aan het proces. Je mag niet verwachten in een scenariohandboek het ultieme format te vinden waarin je jouw verhaal maar in te passen hebt, maar dat neemt niet weg dat in deze boeken veel nuttige tips en oefeningen staan die je kunnen helpen. “Screenplay” van Syd Field en “Story” van Robert McKee, twee maatstaven in het genre, bekijken we van dichterbij.

“Screenplay: the foundations of screenwriting” (Syd Field)
“Screenplay” van Syd Field is een standaardwerk over scenarioschrijven. De ondertitel van het boek, “A step-by-step guide van concept to finished script”, mag je daarin ook letterlijk nemen. Field neemt in zijn boek de lezer bij de hand, legt uit hoe een scenario opgebouwd wordt en wandelt je stap voor stap door het proces, aangevuld met verschillende voorbeelden en fragmenten. “Screenplay” is echt een handboek. Dat maakt van het boek een heel handig en overzichtelijk instrument, waarmee je met je verhaal meteen aan de slag kan. Het nadeel van “Screenplay” is dat Syd Field heel erg uitgaat van één vaste formule: een verhaal in drie acts met een begin (set-up), een midden (confrontatie) en een einde (de resolutie), en met strak geijkte plotpunten die de volgende act inzetten. Dat maakt “Screenplay” handig om je verhaal te structureren, maar tegelijkertijd dwingt het je verhaal in te passen in zijn formule, en laat het weinig ruimte voor alternatieven.

“Story” (Robert McKee)
Ook een standaard in het genre, is “Story” van Robert McKee. Dit boek is een beetje een tegenpool van “Screenplay”. Waar Field focust op scenario als format, legt McKee het accent meer op het verhaal zelf. Ook McKee gaat daarin wel op zoek naar de structuren en patronen die je als scenarist kan gebruiken, maar heeft een bredere, meer open benadering van hoe een verhaal er kan uit zien. Dat maakt “Story” ook wel een complexer boek, dat niet zomaar een pasklare formule biedt. Er is een brede waaier aan verhalen, warin je als scenarist je weg moet zoeken. McKee benadrukt ook het belang van je erg bewust te zijn van de genres waarbinnen te werkt

Kortfilm.be & BREEDBEELD slaan de handen in mekaar om in 10 dossiers de verschillende fases van het filmproces te doorlopen en uit te spitten, met artikels, interviews, tips en tricks.