Maregrave
rating

Duur: 28 min. | 2017 | Land: België | Regie: Justine Cappelle | Filmschool: RITS

Justine Cappelles afstudeerwerk aan het RITCS is een beklijvend portret van de Oostendse Noordzee geworden. Na enkele prachtige onderwaterbeelden wordt de kijker ingeleid door de sprekende tij-meter van Oostende – ook wel een ‘maregraaf’ genoemd. Alles wordt begeleid door indrukwekkende close-ups van het sprekende en mysterieuze toestel. Deze korte documentaire blinkt uit in subtiliteit.

 

> TRAILER

 

Op onze nuchtere maag maakt regisseur Cappelle meteen komaf met ijdele hoop op een lofzang. Berichten over vreselijke ongelukken op zee liegen er niet om: de Noordzee zal hier niet als held uitkomen. Mocht de zee voor één dag antropomorf verworden, zou het eerste menselijke wapenfeit van de watermassa Cappelle een proces aandoen zijn. Maar zo'n vaart loopt het echter niet. Om het met de woorden van de allerlaatste Belgische aalmoezenier van de visserij te zeggen: "Hoe langer een mens in zee ligt, hoe minder menselijk hij wordt." De zee is niet des mensen. De zee is groots in zijn neutraliteit. Het gaat ongevoelig, emotieloos en onstuimig om met de mens. Wordt dit dan toch een soort heldenepos?

De tragische woorden van de aalmoezenier krijgen in combinatie met dreigende onderwaterbeelden een haast sublieme dimensie. Cappelle ondermijnt met de mijmerende beelden iedere houvast die de kijker nog rest nét op het moment dat de aalmoezenier spreekt over 'zekerheid van identificatie'. Qua contrastwerking kan dit wel tellen.

Vervolgens bezoeken we een gedenkteken ter ere van slachtoffers van de nietsontziende golfslagen. De aanwezige spreker wordt genadeloos onderbroken door een voorbijrazende Sea King-helikopter. Zelden zo'n betekenisvol memento mori beleefd. Alweer een slachtoffer; alweer een familie uit elkaar gerukt. Alle woorden die daarop volgen zijn ontoereikend: een meesterzet van Cappelle.

Een subliem portret van de Noordzee als slokop.

De zee fungeert als mythische topos: een onverschillige en goddelijke slokop. Het graf van ontelbare dierbaren; een plaats van hoop voor een opportunistische goudzoeker; herberg van lang vervlogen tijden.

Een personage vertelt dat door een grote storm in 1396 het eerste Oostende van de kaart werd geveegd. Cappelle herinnert de kijker eraan: de geschiedenis herhaalt zich ongetwijfeld. Uiteindelijk is de mens altijd de zwakste. De broeikasgassen die de mensheid uitstoot keren zich uiteindelijk tegen ons. De herdenkingsmomenten staan reeds gepland. De zee is nu al, tegen beter weten in, de boeman. Een krachtigere en poëtischere oproep tot symbiose is moeilijk voor de geest te halen. Mijnheer Donald J. Trump, kijk je mee?

De nietigheid van de mens en de onmetelijke schaal van de natuur zinderen door in deze prachtige documentaire. De uitgepuurde en wonderlijke beeldcomposities van Jordan Vanschel verheffen het geheel tot een fotografisch kunststuk. Vooral de indrukwekkende vogelperspectieven ondersteunen de notie van het sublieme. Edmund Burke kijkt mee vanuit zijn graf en ziet dat het goed is.

Maregrave is een documentaire die menig essentiële vragen oproept. Spek naar de bek van iedere vriend van de wijsheid, maar ook voor de modale kijker sterk genietbaar door de prachtige beeldsequenties.

Jannes Callens