CONTOUR 2005
|
Na een succesvolle eerste editie in 2003 werd besloten het videokunstenfestival Contour uit te laten groeien tot een biënnale. Contour profileert zich tegelijk ook als een stadsfestival dat op zoek gaat naar een interdynamiek tussen het hedendaagse bewegend beeld en het rijke stedelijke patrimonium van Mechelen. De combinatie stadstour/hedendaagse kunst is al lang geen origineel concept meer maar het blijft een goeie formule om ook het bredere publiek warm te maken voor een niet-alledaags medium als videokunst.
De werken zijn opgesteld langs een traject doorheen het centrum en krijgen een tijdelijk onderkomen in het stadhuis, de Sint-Romboutskathedraal en verscheidene kapellen en kerken. De speciale licht- en ruimtewerking die eigen is aan elk van deze historische of sacrale gebouwen vormt dan ook een extra uitdaging voor de kunstenaars, waarvan er niet minder dan zeven een nieuw werk realiseerden. Naast de historische locaties speelt Contour zich ook voor een deel af in de Mechelse kunstencentra zoals het nOna en De Garage.
Stad in Vrouwenhanden
De editie 2005 maakt deel uit van een grotere cultureel evenement in Mechelen, Stad in Vrouwenhanden. Dat valt onder meer te merken aan de selectie videokunstenaars waarin vrouwen duidelijk de bovenhand nemen. Ook reflecteren bepaalde kunstwerken specifiek over het leven en de status van de vrouw in de hedendaagse maatschappij, zoals bijvoorbeeld Tailor Made van Gülsün Karamustafa of het intrigerende Lady’s van de Chinese Cui Xiuwen. Zij stelde een verborgen camera op in één van de grootste karaoke-bars van Beijing; wat bijna uitsluitend beelden oplevert van hoertjes die het toilet gebruiken om zich om te kleden, hun make-up bij te werken of klanten op te bellen. Dikke pakken geld worden vlotjes in beha’s en schoenen gepropt. De concurrentie is bikkelhard en uiterlijk is het enige wat telt.
Maar de selectie die gemaakt werd door curator Cis Bierinckx (Theaterfestival 2005, Viewpoint) gaat gelukkig veel breder dan deze puur vrouwelijke invalshoek. Bierinckx nam naar eigen zeggen het onderscheid tussen kijken en zien dat kunstfilosoof John Berger in ‘Ways of Seeing’ maakt, als uitgangspunt voor een selectie van werken die vragen stellen naar de aard en de werking van de waarneming in een medium als video. Een medium waar tijd en ruimte een even belangrijke plaats innemen als het beeldende. Een derde aspect dat sterk naar voren komt is het idee dat de videokunst vaak een onzuivere kunst is, in de zin dat het een medium is dat voortdurend de grens met andere kunsten en mediavormen doorbreekt en zo hun verborgen mechanismen blootlegt.
Beeld, verhaal, emotie
Zo levert de videokunst vaak commentaar op de cinema en onderzoekt ze de wisselwerking tussen het narratieve en het beeldende. In haar installatie Woman Sitting After Killing bijvoorbeeld refereert Chantal Akerman naar haar eigen film ‘Jeanne Dielman’ maar de narratieve structuren worden hier volledig uitgewist ten voordele van een soort verstilde tijdservaring die plaatsheeft na het eigenlijke gebeuren. De videokunst put ook steeds vrijelijk uit de filmgeschiedenis: zo hermonteert Ellen Cantor in Evokation of My Demon Sister fragmenten uit films als ‘Carrie’, ‘Repulsion’ of ‘Texas Chainsaw Massacre’ tot een geïntensifieerde angstervaring.
Ongetwijfeld één van de meest fascinerende werkjes is de video Here & Elsewhere van Kerry Tribe. Twee synchroon verlopende videobeelden worden vlak naast elkaar geprojecteerd, slechts van elkaar gescheiden door een dunne naad. Off screen onderwerpt film theoreticus Peter Wollen zijn tienjarige dochter aan een reeks vragen over geheugen, identiteit en de waarheid van beelden. Met een verbazingwekkend gemak filosofeert het meisje in heldere termen over de loodzware thema’s die ze van haar vader krijgt voorgeschoteld. Af en toe nemen de twee een pauze waarbij de camera van hen wegcut en beelden toont van het meisje in het interieur van de modernistische villa of soms zweverig afdwaalt naar het exterieur, waar we ons te midden van de beboste omgeving rond de befaamde Hollywood Hills bevinden. Zowel de achteloze manier waarop het meisje met de camera omgaat als de cinematografische setting van het exterieur roepen vragen op die resoneren met de thema’s uit het interview.
Dana Birnbaum becommentarieert in haar oeuvre dan weer liever de media en televisie. Sinds de jaren zestig deconstrueert ze beelden uit nieuwsuitzendingen, quiz shows, of tv-spelletjes om zo hun onzichtbare strategieën en ideologieën bloot te leggen. Voor Contour maakte ze een nieuw werk op basis van de zogenaamde ‘radio op televisie’, beelden van Radio Donna-presentatrices die in de vroege uurtjes als beeldopvulling dienen op de nationale omroep. Als Amerikaanse vond ze dat een heel vreemd idee omdat in Amerika elke beschikbare screentime verkocht wordt voor grof geld. Hoewel curator Bierinckx claimt dat het werk van Kerry Tribe en Birnbaum de centrale ankers waren voor zijn selectie is het Birnbaums Tapestry for Donna: Elegy toch wat magertjes en behoort het zeker niet tot de hoogtepunten van deze expo. Ook wat minder was Mirror Mask van James Fotoloupos. De man liet zich verleiden tot het creëren van een volledig digitale wereld en doet geen enkele moeite de artificialiteit van die beelden te ontkennen of uit te wissen. Wat we van het resultaat moeten denken, is dan weer een andere vraag.
Leven, dood, religie
In de Sint-Romboutskathedraal vinden we twee werken van Sam Taylor-Wood. In het intrigerende A Little Death, zien we een dode haas opgehangen aan een touw, met een rijpe perzik ernaast: een typisch 17e-eeuws vanitas-tafereel. Het filmpje toont in een vijftal minuten hoe het dode vlees door een in- en uitdijende massa vleesmaden tot een kadaver wordt getransformeerd. Terwijl A little Death ook seksuele connotaties bevat, wordt vooral de symboliek van vergankelijkheid gecontrasteerd met het idee dat na en in de dood nieuw leven ontstaat.
Een tweede werk van Taylor-Wood is een levend portret van de kunstenares die acteur Robert Downey Jr. op haar schoot vasthoudt in piëtahouding. Een heel intiem werk, waarmee ze op persoonlijke wijze uitdrukking probeert te geven aan de angst voor de dood die ze tijdens haar eigen gevecht tegen kanker onder ogen moest zien. Zeker en vast interessant, maar misschien zou Pietà beter tot zijn recht zijn gekomen in een neutrale, minder evidente ruimte.
Belgische bijdrages zijn er onder meer van Danny Deprez (The Gaze) die zich liet inspireren door het drieluik van Rubens’ ‘De Aanbidding der Wijzen’ om het Mariaverhaal naar een hedendaagse context te vertalen. De begeleidende monoloog werd geschreven door de Gentse filosoof Marc de Kesel. Anouk De Clercq nam een schilderij van de negentiende-eeuwse Engelse prerafaëlitische schilder John Everett Millais als vertrekpunt. De pre-Rafaëlieten waren vervuld van een diepe nostalgie naar de Middeleeuwen en maakten schilderijen in symbolistische stijl, zoals deze frêle Ophelia. De Clercq puurt de fragiliteit van dit betoverende portret verder uit door haar digitale bewerking en probeert de tragische etherische sfeer die het werk uitstraalt met behulp van mystieke muziek uit te laten groeien tot een totaalervaring (Stevie Wishart die laptop en lier samenbrengt) alsook door de integratie van het licht en de ruimte van de Maria-Magdalenakapel in het werk. Pang is daarmee ook meteen zowat het enige werk dat echt geslaagd is in het creëren van een dynamische interactie met zijn locatie.
We kunnen in elk geval besluiten dat Contour 2005 over het algemeen een goed gesmaakte en gevarieerde tentoonstelling is die bewijst dat video helemaal niet saai of intellectueel moet zijn maar ook sterke beeldende, verbeeldende of picturale capaciteiten kan hebben.
Praktische info:
Contour loopt nog tot 20 november 2005.
Beginpunt van de tour is de Oude Stadsfeestzaal, Frederik de Merodestraat 28
Ticket: 5/4 €
Catalogus: 20 €
di-vr 13:30 - 18:00
za-zo 10:00 - 18:00
www.contour2005.be
Ils Huygens
|
|
filmlijst
****
***
**
*
0
Ter info
|
